Versterking aan de monding van de Rekere

Huis te Nuwendoorn: Dwangburcht tegen de West-Friezen in de 13e eeuw.

(Update 08-02-2016)
←Naar 13e eeuwse sterkte bij Schoorldam.
Nuwendoorn in de 14e eeuw.→

Bij het begin van het offensief tegen de West-Friezen (ca. 1270) had de Hollandse graaf Floris V een aantal maatregelen genomen om zijn strategie verder uit te breiden.
Onder de rook van Alkmaar werden zo rond 1270/1272 twee burchten neergezet: De Nieuwburg en de Middelburg. Beide kastelen beheersten de doorgang vanuit Alkmaar naar de Vronergeest (het gebied tussen Oudorp en Vronen) en vormden samen met het oude slot Torenburg (bij de stad Alkmaar) een sterk drietal.
Deze activiteit moet tegen het licht worden gezien van een periode toen hij een uitvalsdijk door het drassige land, tussen de zandrug van Alkmaar en de hoge geestgronden van Vronen (waar nu het huidige Sint Pancras ligt) liet aanleggen. Deze dijk (nu: de Munnikenweg) had tot doel om de toegankelijkheid naar West-Friesland te vergroten. De aanleg van de dijk en de kastelen, vond overigens niet zonder slag of stoot plaats.

In ca. 1200 en 1268 werden er reeds dammen (resp. Schoorldam en de Rekeredam) gelegd in de Rekere, een waterloop die vanaf de Schermer een verbinding vormde tussen Alkmaar en het water van de Zijpe (bij de huidige Hondsbossche zeewering). Deze stroom was al langzamerhand aan het dichtslibben. Bij de voormalige uitmonding van de Rekere in de Zijpe (ter hoogte van het huidige Krabbendam), waar de Rekeredam (nu: Oude Schoorlse Zeedijk) werd gelegd, werd uiteindelijk het Huis te Nuwendoorn gebouwd. Melis Stoke, geschiedschrijver en 'clerc' in dienst van de graaf, beschreef dit kasteel als de beste burcht in het land.

Reconstructie van de Nuwendoorn.
Reconstructie van het Huis te Nuwendoorn. (Tekening: Ben Dijkhuis)

Nadat Floris V, tussen 1281 en 1287, de West-Friezen overwon, maakte hij werk om langs de gehele West-Friese omringdijk een kring van dwangburchten te plaatsen, met als doel het weerspannige volk onder de duim te houden en zo zijn overwinning te consolideren. Reeds eerder had Floris V al het Huis te Wijdenes en het kasteel te Medemblik (het huidige kasteel Radboud) laten bouwen. Zo kwamen langs de gehele West-Fries omringdijk een kring van vijf dwangburchten tot stand.

Een fraaie reconstructie van het Huys te Nuwendoorn, vanuit verschillende standpunten gezien. Geprojecteerd in het huidige landschap.
(Afbeeldingen: Remco Cevat.)

Artist's impression van de bestorming van de Nuwendoorn.
Na de brute moord op Floris V in 1296 en daartoe aangezet door de bisschop van Utrecht, Willem van Mechelen, kwam een deel van de bevolking in zijn gebied in opstand.
Toen West-Friezen na de belegering van het Muiderslot, vandaar al plunderend terugtrokken, veroverden zij onderweg het kasteel te Wijdenes en verwoestten deze tot de grond toe. Waarna ook de Nuwendoorn werd aangevallen. Het kasteel te Medemblik werd bestormd en zijn bewoners uitgehongerd.

De Nuwendoorn was toen nog niet voltooid en was nog niet sterk genoeg om verdedigd te worden en werd zwaar beschadigd.... Het kasteel Medemblik hield stand tegen de belegering en werd door de grafelijke troepen, onder leiding van Jan van Avesnes (Jan I van Henegouwen) ontzet.
Men gaat er vanuit dat de Nieuwburg en Middelburg niet in dat beruchte jaar zijn verwoest, hoewel dit voor de Nieuwburg niet helemaal zeker is. In 1299 werd, na de bloedige slag bij Vronen (1297), uiteindelijk vrede gesloten met de rebellerende West-Friezen. Dit vond plaats op de Torenburg. De latere opvolgers van Floris V: de graven uit het Huis van Henegouwen hadden de taak op zich genomen om zowel de Nuwendoorn als de Nieuwburg te herstellen.

Zie ook met betrekking tot dit onderwerp het artikel Over de naam Nuwendoorn.









Geraadpleegde bronnen en literatuur:
(Lit. 3, D. Kransberg, H. Mils)
(Lit. 5, J.W. Groesbeek)
(Lit. 11, P.E. van Rijen)
(Lit. 13, F. Diederik)
(Lit. 17, D.P. van Wigheren)
(Lit. 19, P. Noordeloos)

[Naar boven]         [Kaart][Volgende] [Home]
(Onderstaande link breekt aktieve frames!)
[Huidige pagina]