Het Hofland te Wijdenes in de 14e, 15e en 16e eeuw

(Met bijdragen van Bernd Ooijevaar)

Vernietiging van een burcht.
Het kasteel te Wijdenes was in 1296 zodanig verwoest, dat men van een totale vernietiging kan spreken. Uiteindelijk is het kasteel in z'n geheel afgebroken. De bakstenen die hierbij vrijkwamen werden waarschijnlijk, gezien de hoge gebruikswaarde, opnieuw toegepast bij andere bouwobjecten. Eén van de mogelijke opties, waarbij de stenen zijn hergebruikt is het middeleeuwse kerkje van Schellinkhout en te kertoren van Hem. Juist doordat de afbraak grondig heeft plaatsgevonden, bestaat er nog steeds geen absolute zekerheid over de plaats waar de burcht heeft gestaan.

Melis Stoke, de 'clerc' van de graaf over het kasteel van Wijdenes:

"Ende si braken thuis toter eerde,.."

De herinnering aan het kasteel bleef bewaard in de naam van het landgoed, waarop het kasteel stond. In 1346, stond onder de naam 'Hofweide' geregistreerd. In latere rekeningen stond het het eveneens onder de naam 'Hofland' vermeld. Een deel van de Hofweide of Hofland is echter door een overstroming door de zee verzwolgen, mogelijk door de stormvloed van 1375. In 1447 zijn de omvang en grenzen van het landgoed genoemd1).

De oudst bekende leentransport (overdracht van leen van de 'Hofweide' vinden we in de Leen- en Registerkamer van Holland (LRK). In 1331 werd de leen 'Hofweide' overgedragen, na de dood van zijn vader: Pieter Suwenzoon, aan Wibrand Pieterz. Omdat deze leen erfbaar was (rechtleen), ging deze uitsluitend over van vader op zoon. Jan Wibrandz. (die zelf drie zoons had) wilde het stuk land wel verkopen. Daarvoor was toestemming nodig van hertog Albrecht van Beieren (op dat moment graaf van Holland). Omdat de aspirant koper: Jacob die Wale geen zoon zou krijgen, speculeerde Albrecht er op dat het stuk land uiteindelijk hem zou toekomen. Hierop beleende Albrecht de Hofweide aan Jacob die Waele (Jacob de Waal)2).

Ondanks de wens van Albrecht bleek Jacob de Waal uiteindelijk wel nageslacht voort te brengen!

In 1598 overleed de laatste erfgenaam van Jacob: mr. Frans de Waal, waardoor de Staten van Holland beschikking over Hofland kregen.

Groesbeek zegt dat daarna geen aanwijzingen meer rond de Hofweide zijn gevonden. Toch blijkt dat op oude kaarten uit 17e en 18e eeuw toch melding wordt gemaakt van: 't Hofland en Huys van Wydenesse.


Voetnoten:
  1. Het Hofland (1346: de Hofweide) in Wijdenes, (1447: waarvan 7 morgen, oost: de Gaag van Wijdenes, west: kinderen Jan Pieter Jansz., noord: Evert Immenz., zuid: de zeedijk, en 2 morgen rietland daarvoor buitendijks, dat geheel verdolven is). (Lit. 73, J.C. Kort)

    De 'Gaag van Wijdenes' was de oude naam van de tegenwoordige Zuideruitweg in Wijdenes.

    In de rekening van de rentmeester van Kennemerland wordt melding gemaakt van:
    "..de Hofweijde van Wijdenesse, gelegen in de banne van Wijdenesse, binnen- en buitendijks..". (Lit. 5, J.W. Groesbeek)

  2. Zegel van Jacob de Waal (1479).
    (Lit. 73, J.C. Kort)
    Jacob de Waal (van Rozenburg); 1479 schepen van Amsterdam; trouwt 1484 met Margriet (dochter van Jacob Tymansz van Waveren, in 1483 de rijkste poorter van Haarlem); vermeld samen met zijn schoonvader in een proces (1485) tegen heer Anthonis van Hoogwoud welk proces werd gewonnen door Jacob de Waal en Jacob Tymansz; overleden 17-08-1524. Aangezien een leenverheffing binnen een jaar na het overlijden van de erflater moest geschieden was zijn zoon Frans op 03-08-1525 juist op tijd om hulde te doen bij het leenhof. (Lit. 74, M. Thierry de Bye Dolleman)

    Jacob de Waal komen we ook tegen als leenman van een huis te Schellinkhout. Dit huis werd in 1554 'De Klinke' werd genoemd. Dit is overigens niet, de nog bestaande 'De Steenen Kamer'. Er bestaat wel een perceel land dat reeds lang bekend staat als 'de Klinker', waarnaast de 'Klinkersloot' ligt.
    Het leen te Schellinkhout:
    Een huis, (1554: genaamd de Klinke), met 5 morgen daaraan in Schellinkhout, noord: Pieter Aal (1460: Pieter Arnout) en Pieter Albertsz., zuid: Eel Lovenz. en Gerbrand Pieter Berenz. (Lit. 73, J.C. Kort)





Geraadpleegde bronnen en literatuur:
(Lit. 5, J.W. Groesbeek)
(Lit. 22,23,24,25)
(Lit. 73, J.C. Kort)
(Lit. 74, M. Thierry de Bye Dolleman)

[Naar boven]         [Vorige][Kaart][Volgende] [Home]
(Onderstaande link breekt aktieve frames!)
[Huidige pagina]